Het platte dak nakijken na de winter
Vorst, wind en bladeren laten op een plat dak meer sporen na dan van beneden te zien is. Een rustige controle in het voorjaar voorkomt dat een kleine schade een lek wordt.
Platte daken zijn in Vlaanderen alomtegenwoordig: op aanbouwen, garages, bergingen en steeds vaker op volledige woningen. Ze worden ook het snelst vergeten. Niemand ziet ze, tot er een vochtvlek op het plafond verschijnt. Toch is de winter voor een plat dak een zware periode, met vorst die in naden kruipt, regen die blijft staan en bladeren die afvoeren verstoppen.
Een controle in maart of april, op een droge dag zonder wind, is genoeg om de meeste problemen tijdig te zien. Veiligheid gaat voor: een stevige ladder die minstens een meter boven de dakrand uitsteekt, iemand in de buurt, en nooit het dak op wanneer het nat, berijpt of glad is.
Afvoeren en noodoverlopen
De eerste plek om te kijken is de afvoer. Een plat dak loopt licht af naar een of meer uitlopen, die het water naar de regenpijp leiden. Bladeren, takjes, mos en zelfs vogelnesten verzamelen zich precies daar. Een verstopte uitloop zorgt ervoor dat het water blijft staan, met extra gewicht op de dakconstructie en meer kans dat het via een zwakke naad binnendringt.
Een bladvanger of bolrooster op de uitloop houdt het grootste vuil tegen, maar moet zelf ook vrijgemaakt worden. Ook de noodoverloop verdient aandacht: dat is de opening in de opstaande rand die water afvoert als de gewone uitloop verstopt raakt. Zit die dicht, dan is er geen uitweg meer. Water dat na een regenbui langer dan twee dagen in plassen blijft staan, wijst op een afschot dat niet meer klopt of een dak dat doorbuigt.
Mos en vuil verwijderen
Mos op een plat dak is meer dan een schoonheidsfout. Het houdt vocht vast, groeit in naden en kan bij vorst de toplaag beschadigen. Een zachte borstel of een plastic schraper volstaat meestal om het los te maken. Een hogedrukreiniger is uit den boze: de straal beschadigt de leislag op roofing en kan water onder naden en randen drukken.
Op EPDM, de zwarte rubberen dakbedekking, is mos minder hardnekkig, maar vuil en organisch materiaal blijven er wel liggen. Een borstel en lauw water met een milde zeep is voldoende. Agressieve middelen of oplosmiddelen tasten het rubber aan en horen niet op een EPDM-dak.
Een plat dak geeft zelden plots op: het vertelt maandenlang wat er mis is, voor wie gaat kijken.
Blazen, scheuren en naden
Blazen in roofing, de bitumineuze dakbedekking, ontstaan wanneer vocht of lucht onder de laag zit en door zon en warmte uitzet. Een kleine, harde blaas die niet groeit, is niet meteen een ramp. Een blaas die zacht aanvoelt, gebarsten is of elk jaar groter wordt, wijst op vocht in de onderlaag of de isolatie. Erop stappen of erin prikken maakt het alleen erger.
Bij EPDM zijn het eerder de naden en aansluitingen die zwak worden. Het membraan zelf gaat lang mee, maar bij hoeken, rond lichtkoepels en ter hoogte van de uitlopen kan de verlijming loskomen. Een rimpel of opgetilde rand is een teken om nader te kijken. Kleine scheurtjes in de toplaag van oudere roofing, het zogenaamde krokodillenhuid-patroon, wijzen op een dak dat zijn beste jaren gehad heeft.
Dakranden en aansluitingen
De dakrand is vaak de zwakste plek. Aluminium daktrim kan loskomen door storm, waardoor water achter de dakbedekking in de muur loopt. Bij oudere daken zit er een houten boeiboord met een loodslab of een zinken afdekking, die na jaren kunnen gaan kieren. Ook de aansluiting tegen een hogere gevel, met een opstand en een loodslab of een muurprofiel, verdient een blik: losse voegen of een ingescheurde kitrand zijn daar klassieke lekbronnen.
Wanneer een vakman nodig is
Een uitloop vrijmaken of mos wegborstelen kan iedereen. Bij zachte blazen, scheuren in de bedekking, losgekomen randen of vochtplekken binnen is het werk voor een dakdekker. Die kan met een vochtmeter nagaan of de isolatie nat is, en beoordelen of een lokale herstelling volstaat of het dak aan vervanging toe is. In de provincie Antwerpen en in Noord-Limburg kan men voor dat soort onderzoek en herstel terecht bij Den Dekker Dakwerken, een dakwerker die zowel roofing als EPDM-daken nakijkt en onderhoudt.
Doe-het-zelfherstellingen met een tube bitumenkit of een stuk tape houden soms een seizoen, maar verbergen vaak het echte probleem. Water zoekt zijn weg onder de laag en komt binnen een eind verder naar buiten dan waar het lek zit. Een jaarlijkse controle, en bij twijfel een professioneel oordeel, houdt een plat dak het langst in goede staat.